Srednjovekovni grad-tvrđava Koznik

Vrnjačka Banja - Srednjovekovni grad-tvrđava Koznik




Opis

Na nepunih sat vremena vožnje iz Vrnjačke Banje ka Aleksandrovcu, putem koji vodi preko Goča, nalazi se istorijsko blago Srbije, Koznik, danas delimično konzerviran i pod zaštitom republike kao spomenik kulture od velikog značaja. Smešten na uzvišenju(921mnv) iznad reke Rasine, ovo utvrđenje dominira okolinom. Istorijski podaci Koznik vezuju za Radiča Postupovića, velmožu despota Stefana Lazarevića.
Uzvišenje na kome je sagrađen Koznik sa tri strane je okruženo oštrim stenama što ga čini izuzetno nepristupačnim. Samo utvrđenje je nepravilnog oblika i prati konfiguraciju terena, a čini ga osam četvorostranih kvadratnih kula koje su razmeštene na približno istom rastojanju. Tragovi građenja u Moravskom stilu govore da je Koznik najverovatnije sagrađen u vreme vladavine kneza Lazara Hrebeljanovića (1371-1389). Prvi put se u izvorima pojavljuje 8. avgusta 1381. godine u Lazarevoj povelji manastiru Lavra svetog Atanasija na Svetoj Gori, koja je doneta u plemenitom gradu Kozniku, a kasnije i Stefan Lazarević izdaje dve povelje svom velikašu Radiču Postupoviću kojima mu dodeljuje sva sela oko Koznika. Najezdom Osmanlija Koznik prelazi u njihov posed, da bi 1444. godine bio vraćen despotu Đurđu Brankoviću na osnovu Segedinskog mira kojim je obnovljena Srpska despotovina. Ipak, samo deceniju kasnije Turci trajno zauzimaju Koznik, obnavljaju ga i dodatno utvrđuju kao značajno strateško utvrđenje. Nakon velike austrougarske ofanzive na Balkan 1689. godine srpski ustanici zauzimaju tvrđavu, ali propast ofanzive i Velika seoba Srba ostavljaju Koznik i brojna druga utvrđenja napuštenim i prepuštenim zubu vremena.
Sedamdesetih godina XX veka započinju arheološka istraživanja u okviru kojih je ceo kompleks očišćen od vegetacije, dok su određeni delovi bedema i kula konzervirani i delimično obnovljeni. Radovi su više puta pokretani i obustavljani, a tokom jednog perioda rada na istraživanju tvđave otkrvena je cisterna prečnika 5 metara u čijem sklopu su bila 4 bunara, a sve sa ciljem prikupljanja atmosferskih voda. Prilikom ovog otkrića u cisterni je pronađena bistra voda, što nam govori da je i posle više vekova sistem sakupljanja i skladištenja vode i dalje funkcionisao.
Koznik je jedno od bolje očuvanih srednjovekovnih utvrđenja u Srba i govori o viteškoj prošlosti naše zemlje. Blizina Vrnjačke Banje i dobra putna infrastruktura omogućiće Vam da lako pronađete ovo mesto koje oživljava davno zaboravljeno vreme.



Srednjovekovni grad-tvrđava Koznik na mapi Vrnjačke Banje


Mapa Vrnjačke Banje